Θέμα: Στα πλαίσια ημερίδας του σχολείου σας με θέμα «Ελλάδα- Βαλκάνια-Ευρώπη- Κόσμος:προοπτικές μιας πολιτισμικής συνεργασίας»καλείστε να εκφωνήσετε έναν λόγο, στον οποίο να παρουσιάσετε τους λόγους αναγκαιότητας της ιστορικής μνήμης για τους ανθρώπους, τις κοινωνίες και τους πολιτισμούς, σ’ έναν κόσμο που τείνει και θέλει να οικοδομήσει μια παγκόσμια κοινωνία της ειρήνης, της συνεργασίας, του πολιτισμού και της ελευθερίας

Απάντηση

Δεδομένα:

ü Ημερίδα με θέμα: Ελλάδα…συνεργασίας

ü Το θέμα αφορά στη σημασία της ιστορικής μνήμης για τη διασφάλιση της εθνικής ταυτότητας και συνείδησης κάθε λαού στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης σήμερα.

ü Πρόκειται για λόγο, οπότε πρέπει να προσεχτεί το επικοινωνιακό μέρος

ü Τάσεις οικοδόμησης παγκόσμιας κοινωνίας…ελευθερίας

Ζητούμενα:

ü Λόγοι αναγκαιότητας της ιστορικής μνήμης

ü Σημασία της σ’ έναν κόσμο που τείνει να οικοδομήσει παγκόσμια κοινωνία και ο κίνδυνος της πολιτιστικής αφομοίωσης και εθνικής αλλοτρίωσης ελλοχεύει

Α. Επικοινωνιακό πλαίσιο

Κύριε Διευθυντά,

Κυρίες και Κύριοι Καθηγητές.

Αγαπητοί συμμαθητές μου,

Κυρίες και Κύριοι

Β. Παραγωγή Λόγου

1.Πρόλογος

&1 Διαπιστώσεις και αναγκαιότητα ιστορικής μνήμης

-Αναφορά στην αφορμή της ημερίδας ώστε να εκφραστεί η άποψη

-Διαπίστωση τάσεων παγκοσμιοποίησης

-Διαπίστωση αναγκαιότητας ιστορικής μνήμης

=θωράκιση ταυτότητας

=εθνική συνείδηση

=καλύτερες προοπτικές ισότιμης επικοινωνίας και συνεργασίας με τους άλλους

&2:Ορισμός της ιστορικής μνήμης

Είναι η γνώση και κριτική αντιμετώπιση των γεγονότων του παρελθόντος σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο, γεγονότων που εξελίσσονται στο χρόνο και επιδρούν κατευθυντικά στο μέλλον της κοινωνικής ζωής. Απαραίτητη για κάθε λαό ώστε να διατηρήσει την εθνική του ταυτότητα, αλλά και για όλους τους λαούς ώστε να μπορέσουν να ανακαλύψουν εκείνα τα στοιχεία που θα συντελέσουν σε μια δημιουργική πορεία στο μέλλον και όχι σε μια εφιαλτική οπισθοδρόμηση και εθνικιστική υστερία φονταμενταλιστικού τύπου που θα οδηγήσει μοιραία στη διάσπαση και εχθρότητα.

2.Κύριο Μέρος:Λόγοι διατήρησης ιστορικής μνήμης

&3 Πνευματικός τομέας

-Μεταβιβάζει γνώσεις, πείρα του παρελθόντος

-αποφυγή σφαλμάτων του παρελθόντος

-πηγή έμπνευσης και δημιουργίας, πυξίδα προσανατολισμού της ομάδας στο μέλλον

-διεύρυνση πνευματικών οριζόντων και ενδιαφερόντων

-όξυνση κριτικής σκέψη

&4 Εθνικός τομέας

-συνδετικός κρίκος γενεών, ώστε να αγωνίζονται για κοινά οράματα

-ενίσχυση εθνικής ταυτότητας και επίρρωση εθνικής αυτογνωσίας και υπερηφάνειας

-συντελεί στην εθνική αφύπνιση

-αποτρέπει την εθνική αλλοτρίωση

-άμυνα στην αφομοιωτική πολιτική της παγκοσμιοποίησης(επέλαση οικονομικά, τεχνικά και πολιτικά ισχυρών χωρών στις αδύναμες)

-σύσφιξη σχέσεων λαών, διαπίστωση κοινής μοίρας ανθρώπων

-εντοπισμός κοινών στοιχείων των ατόμων και των λαών, ώστε να πραγματοποιηθεί ο οικουμενικός πολιτισμός

-θα συμβάλει στην πολιτιστική αυτογνωσία της Ευρώπης και θα ενισχύει την Ευρωπαϊκή Ένωση ιδίως στον πνευματικό, καλλιτεχνικό, πολιτιστικό τομέα

-θα γίνει κατανοητή η αξία της διαφορετικότητας στα πλαίσια της κοινής ιστορικής πορείας και του ανθρωπιστικού πνεύματος

&5 Πολιτιστικός τομέας

-συντελεί στην ανθρώπινη επικοινωνία, στην επικοινωνία λαών

&6 Πολιτικός τομέας

-η ιστορική μνήμη μπορεί να παραδειγματίσει τους λαούς για τα δεινά που επέφεραν στον άνθρωπο τα αυταρχικά και απολυταρχικά καθεστώτα και να συντελέσει στην ενίσχυση της δημοκρατίας εκμεταλλευόμενη αρχές και αξίες του παρελθόντος.(Πβ. Αθηναϊκή δημοκρατία)

&7 Κοινωνικός-Ηθικός τομέας

-μπορεί να υπερνικηθούν με τη συμβολή της ρατσιστικά στερεότυπα, να εφαρμοστεί η λυτρωτική ανεκτικότητα για το διαφορετικό στις κοινωνίες

-έμπνευση σεβασμού στα μεγάλα ιδανικά(ελευθερία, αγάπη, συναδελφικότητα,

ομόνοια, συνεργασία, δημοκρατία, αξιοκρατία κλπ)

-σύσφιγξη ανθρώπινων σχέσεων, καθώς οι άνθρωποι βιώνουν κοινά και διαφορετικά ήθη και έθιμα και μέσα από την ανταλλαγή τους προάγεται ο άνθρωπος και γίνεται σεβαστό κάθε έθνος

-πρότυπα αισιοδοξίας, θάρρους, αυτοπεποίθησης

-μεταλαμπάδευση αξιών που δοκιμάστηκαν στο παρελθόν(φιλία, άμιλλα, φιλοξενία, προώθηση κοινωνικού-οικονομικού συμφέροντος σε συλλογικά-διεθνικά πλαίσια)

-εχέγγυο διάπλασης της προσωπικότητας του σύγχρονου ανθρώπου που σε έναν κόσμο κατανάλωσης,ευδαιμονοθηρίας και ομοιογενοποίησης μπορεί να αναζητήσει στο παρελθόν ψήγματα για να γαλουχηθεί το «είναι»και να απεμποληθεί το «έχειν»με επιλογή των διαχρονικών αξιών του ανθρωπισμού

3. Επίλογος

&8:Συμπεράσματα αξίας της ιστορικής μνήμης και ανάγκης καλλιέργειάς της στο σύγχρονο κόσμο

-θετική η προσφορά της, αλλά δυστυχώς αμβλυμμένη

-αναγκαίος ο ρόλος της παιδείας και εκπαίδευσης και φορέων αγωγής για την ανάδειξη της αξίας της

-με την καλλιέργειά της σε κάθε λαό μπορεί να ολοκληρωθεί η προσωπικότητα του καθενός, αλλά και να οικοδομηθεί η φυσιογνωμία του κάθε λαού

-μπορούν να υλοποιηθούν τα όνειρα για ειρήνη, συνεργασία, ελευθερία και δημιουργική πορεία στο μέλλον

Σας ευχαριστώ θερμά για την προσοχή σας!

Γ1. Ο Δήμος σας διοργανώνει μια ημερίδα με θέμα «Τα μνημεία του τόπου μας». Στην ημερίδα αυτήν έχετε προσκληθεί ως εκπρόσωπος του Δεκαπενταμελούς Συμβούλιου του σχολείου σας να μιλήσετε. Στην εισήγησή σας να επικεντρωθείτε στη σημασία που έχουν τα μνημεία για τους πολίτες-κατοίκους της περιοχή σας και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί το σχολείο να φέρει τους μαθητές σε ουσιαστική επαφή με αυτά  και να  αναδείξει τη σημασία των μνημείων τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Α. Σημασία τους

·         Ιστορική και Πολιτιστική αξία

ü  Εκφράζουν αξίες, αντιλήψεις, ιδεώδη

ü  Αισθητική λειτουργία

ü  Οικοδόμηση πολιτισμού

ü  Παραδείγματα (Πυραμίδες, Παρθενώνας…)

·         Έργα τέχνης με καλλιτεχνική και αισθητική αξία

ü  Εκφράζουν χαρακτηριστικά της εποχής που τα γέννησε

ü  Καθιερώνουν αισθητικές αντιλήψεις

ü  Ακτινοβολία και επίδραση στη μεταγενέστερη καλλιτεχνική δημιουργία

·         Λειτουργική χρήση πολλών μνημείων σήμερα

ü  Δυνατότητα για βιωματική επαφή

ü  Δυνατότητες για θεατρικές παραστάσεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις, θρησκευτικές τελετές

·         Αμεσότητα επικοινωνίας στο γενέθλιο τόπο των μνημείων

ü  Κατανόηση και αφομοίωση ελληνικού πολιτισμού

·         Πολύτιμο ταξίδι στις ρίζες του παγκόσμιου πολιτισμού

ü  Τα μνημεία ως πρεσβευτές του ελληνικού πολιτισμού

ü  Ο ελληνικός πολιτισμός κατέστη  αρχέτυπο του ευρωπαϊκού και συνεπώς του παγκόσμιου πολιτισμού

·         Τα μνημεία είναι εθνική περιουσία, καύχημα του λαού που τα δημιούργησε

ü  Άμεση επαφή μαθητών με αυτά

ü  Κατανόηση σχέσεων ανάμεσα σε αυτά και τις συνθήκες που τα δημιούργησαν

·         Λυτρωτική η σύνδεση των θεωρητικών γνώσεων με τη βιωματική σχέση με το παρελθόν

ü  Αφορμή για ταξίδι στο χρόνο

ü  Ο μαθητής με δημιουργική φαντασία θα αναβιώσει σκηνές και γεγονότα από τη ζωή του παρελθόντος

ü  Θα καταλήξει σε διαχρονικά συμπεράσματα

ü  Όξυνση κριτικής ικανότητας και διαμόρφωση διαλεκτικής σκέψης

Β. Προτάσεις

·         Ποιοτική αναβάθμιση σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος

ü  Σύνδεση μνημείων με πλήθος μαθημάτων

ü  Στόχος η βιωματική σχέση με το παρελθόν

ü  Εκτίμηση της αξίας των πνευματικών και καλλιτεχνικών αυτών δημιουργημάτων

ü  Οργάνωση εκπαιδευτικών εκδρομών και περιηγήσεων

·         Κρατική, περιφερειακή, δημοτική μέριμνα με δημιουργία αξιόλογων εκπαιδευτικών προγραμμάτων

ü  Συνεργασία Υπουργείου Παιδείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο με αντίστοιχους φορείς και ανάθεση μελέτης μνημείων από σχολεία

ü  Δημιουργική συμμετοχή μαθητών στην έρευνα της ιστορικής, εθνικής, τοπικής, καλλιτεχνικής τους παράδοσης και τοπικής λειτουργικής τους ύπαρξης

·         Ανάληψη πρωτοβουλιών στο σχολείο για την ανάδειξη των μνημείων της τοπικής περιοχής

ü  Εκπόνηση μαθητικών εργασιών στα πλαίσια ερευνητικών εργασιών και περιβαλλοντικών ή πολιτιστικών προγραμμάτων

ü  Αντιμετώπιση των μνημείων της περιοχής των μαθητών με διαφορετική οπτική, σεβασμός σε αυτά και διαπίστωση ιστορικής τους, τοπικής και λειτουργικής τους αξίας και συνεπόμενα εθνικής και διεθνικής τους αξίας

ü  Εκτίμηση στον τόπο που ζει ο μαθητής, αγώνας για τν  αναβάθμισή του

·         Μεθοδική προετοιμασία, οργάνωση επισκέψεων από τα σχολεία σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία

ü  Αποφυγή τουριστικού χαρακτήρα

ü  Να λάβουν οι επισκέψεις τη μορφή της περιήγησης και της ουσιαστικής επαφής με τα μνημεία

·         Απομάκρυνση από τον καταναλωτικό τρόπο ζωής

ü  Απομάκρυνση από εφήμερες αξίες

ü  Διατήρηση ανθρωπιστικών αξιών

ü  Αντίσταση στην ξενομανία και εμπορευματοποίηση της πολιτιστικής παράδοσης

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΠΙΟ- ΜΝΗΜΕΙΑ-ΤΑ ΓΛΥΠΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ

http://filologikesidees.blogspot.gr/2013/04/blog-post_7.html

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

Γνωρίσματα του ελληνικού τοπίου

·        Ποικιλότητα και ποικιλομορφία

·        Αρμονικός συνδυασμός αντιθέτων: βουνά και θάλασσα, πυκνά δάση και ανοιχτοί ορίζοντες)

·        Διαύγεια και φωτεινότητα

·        Μέτρο και ισορροπία

Η συμβολή του ελληνικού τοπίου στη διαμόρφωση της πολιτισμικής φυσιογνωμίας του λαού μας

·        Εμπέδωση της αξίας του μέτρου

·        Καλλιέργεια ανυπότακτης διάθεσης

·        Ανάπτυξη στοχαστικού και ερευνητικού πνεύματος

·        Επικράτηση του ορθολογισμού

·        Καλλιέργεια της καλλιτεχνικής ευαισθησίας και της φιλοκαλίας

ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΣΜΟΥ

1. ΟΡΙΣΜΟΣ: μνημείο είναι μεμονωμένο κτίσμα ή σύνολο κτισμάτων, που έχουν διασωθεί, συνδέονται με την ιστορία της χώρας και παρουσιάζουν αρχαιολογικό ενδιαφέρον

·        Η Ελλάδα έχει μακραίωνη πολιτιστική παράδοση. Ίχνη της πολιτιστικής της πορείας στο χρόνο είναι τα μνημεία που βρίσκονται διάσπαρτα σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης.

·        Από την αρχαιότητα διασώθηκαν και διατηρούνται ναοί, αγάλματα, τάφοι, επιτύμβιες στήλες, τοιχογραφίες, τείχη, ανάκτορα, θέατρα, στοές, αψίδες, υδραγωγεία, λουτρά κ.ά.

·        Δείγματα βυζαντινού πολιτισμού είναι εκκλησίες, μοναστήρια, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, αγιογραφίες, εικόνες, κάστρα, ανάκτορα.

·         Τέλος, μάρτυρες της νεότερης ιστορίας μας είναι αρχοντικά και νεοκλασικά κτίρια, γεφύρια, φάροι, χάνια, μύλοι, εργοστάσια, κρήνες.

2. Αξία αρχαίων μνημείων

·        ΙΣΤΟΡΙΚΗ και ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ: Τα μνημεία είναι δημιουργήματα μιας συγκεκριμένης κοινωνίας σε μια ορισμένη εποχή και εκφράζουν τις αξίες, τις αντιλήψεις, τα ιδεώδη και την αισθητική της. Δηλαδή με αυτά καταλαβαίνουμε την κοινωνία που τα δημιούργησε και τον πολιτισμό της. Για παράδειγμα οι Πυραμίδες, ο Παρθενώνας, το Κολοσσαίο, η Αγία Σοφία είναι μνημεία/ σύμβολα και αυθεντικά δείγματα του πολιτισμού της φαραωνικής κοινωνίας, του ρωμαϊκού ιμπέριουμ, της αξίας του μέτρου και της χριστιανικής πίστης αντίστοιχα.

·        ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ με καλλιτεχνική/ αισθητική αξία: κυρίως γιατί, όπως όλα τα έργα τέχνης, εκφράζουν με καλαίσθητο τρόπο χαρακτηριστικά της εποχής που τα γέννησε. Η αισθητική, μάλιστα, αξία πολλών από αυτά είναι τόσο μεγάλη, ώστε να «νομοθετούν», να ορίζουν δηλαδή και να καθιερώνουν αισθητικούς κανόνες. Και όσο πιο λαμπρός είναι ο πολιτισμός που τα δημιούργησε, τόσο πιο μεγάλη είναι η ακτινοβολία τους και η επίδρασή τους στη μεταγενέστερη καλλιτεχνική δημιουργία.

·         πολλά μνημεία, μπορεί να ξαναμπούν στη ζωή μας και να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με το είδος τους ή τις δυνατότητες που προσφέρουν, για θεατρικές παραστάσεις, για πολιτιστικές εκδηλώσεις ή για θρησκευτικές τελετές (π.χ. θέατρο Επιδαύρου)

3. Τι μπορεί να προσφέρει στο σύγχρονο άνθρωπο η επίσκεψη στα ελληνικά μουσεία

·        Ο σύγχρονος άνθρωπος μπορεί πολλαπλώς να ωφεληθεί από την επίσκεψή του σε ελληνικά μουσεία. Τα εκθέματα των ελληνικών μουσείων του δίνουν την ευκαιρία μιας θερμής και άμεσης συνομιλίας με αισθητικές μορφές που δημιουργήθηκαν από τις απαρχές του πολιτισμού, καθόρισαν και επέβαλαν αισθητικούς κανόνες για τις μεταγενέστερες εποχές.

·        Η αμεσότητα της επικοινωνίας αυτής, και μάλιστα στο γενέθλιο τόπο των μνημείων, συμβάλλει στην κατανόηση και στην αφομοίωση του ελληνικού πολιτισμού. Η συνομιλία με το έργο τέχνης κάνει απτή πραγματικότητα το μακρινό ελληνικό παρελθόν.

·        Επειδή όμως, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός αποτελεί αρχέτυπο του σύγχρονου ελληνικού – και ευρωπαϊκού- πολιτισμού, η επίσκεψη στα ελληνικά μουσεία αποτελεί για το σύγχρονο άνθρωπο ένα γοητευτικό, όσο και πολύτιμο, ταξίδι στις ρίζες του παγκόσμιου πολιτισμού.

4. Εκπαιδευτική αξία μνημείων

·        Τα μνημεία είναι εθνική περιουσία και καύχημα ενός λαού. Απλά ή επιβλητικά, ταπεινά ή μεγαλοπρεπή, ακέραια ή σπαράγματα, στέκουν σιωπηλά και μας υπενθυμίζουν ποιοι είμαστε και από πού ερχόμαστε.

·        Υποβάλλουν συναισθήματα, προκαλούν συνειρμούς, προβληματίζουν και διδάσκουν όποιον μπορεί να καταλάβει καλύτερα τη «γλώσσα» τους.

·        Απαραίτητη προϋπόθεση γι’ αυτό είναι να έχει συνειδητοποιήσει κανείς τη λειτουργία και την αξία τους. Το έργο αυτό είναι ευθύνη της εκπαίδευσης. Πρέπει να φέρει τους μαθητές σε επαφή με τα πολιτιστικά επιτεύγματα του ανθρώπου, σύγχρονα και παρελθόντα.

·        Για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, το βάρος της εκπαιδευτικής προσπάθειας πέφτει κυρίως στη μετάδοση θεωρητικών γνώσεων για το εθνικό μας και για τον παγκόσμιο πολιτισμό.

·        Λείπει η άμεση βιωματική σχέση με το παρελθόν. Τη δυνατότητα αυτή προσφέρει η επίσκεψη, η συστηματική εξέταση και γνώση των μνημείων. Οι θεωρητικές γνώσεις σε συνδυασμό με τη βιωματική σχέση με το παρελθόν, είναι πολύ πιθανόν να γίνουν αφορμή για ένα ταξίδι στο χρόνο, όπου με τη δημιουργική φαντασία του ο μαθητής θα προσπαθήσει να αναβιώσει σκηνές και γεγονότα από τη ζωή του παρελθόντος, να μεταφερθεί νοερά σε αυτή, να νιώσει πρωτόγνωρα συναισθήματα, να συγκρίνει, να προβληματιστεί και να καταλήξει σε συμπεράσματα που ξεπερνούν τα όρια της σχολικής γνώσης.

·        Η άμεση επαφή των μαθητών με τα μνημεία θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα σ’ αυτά και στις συνθήκες της εποχής που τα γέννησε.

·        Επίσης με αυτό τον τρόπο μπορεί ν αντιληφθούν καλύτερα την αρχιτεκτονική τους και το διάκοσμό τους, δηλαδή την αισθητική τους. Θα κατανοήσουν πως όλα αυτά αντανακλούν την ιδεολογία, την οικονομική και κοινωνική κατάσταση καθώς και το πολίτευμα που επικρατούσαν την εποχή που δημιουργήθηκαν.

·        Έτσι, οι μαθητές οξύνουν την κρίση τους, διαμορφώνουν διαλεκτική σκέψη και συγκροτούν ολοκληρωμένη άποψη για την έννοια της ιστορικής εξέλιξης και αλλαγής.

·        Τέλος, όταν οι μαθητές έρχονται σε επαφή με τα μνημεία, με την ομορφιά που έχουν αυτά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκονται, καλλιεργούν τα αισθητικά τους κριτήρια. Μαθαίνουν, επομένως, να εκτιμούν την αξία τους, να απολαμβάνουν την παρουσία τους, να τα συνδέουν με τη ζωή και να νιώθουν την ανάγκη να τα σέβονται, να τα προβάλλουν και να προστατεύουν.

5. Είναι, όμως, επαρκώς αξιοποιημένες οι δυνατότητες της εκπαίδευσης για την επαφή της νέας γενιάς με τα πνευματικά επιτεύγματα του πολιτισμού;

Το σίγουρο είναι ότι το εκπαιδευτικό σύστημα δε μένει αδιάφορο μπροστά στη δυνατότητα να γνωρίσει στους νέους τη σημασία των μνημείων, που είναι το πνευματικό αποτύπωμα και το υλικό ίχνος στο χώρο και το χρόνο του πολιτισμού μας.

Είτε άμεσα (με επισκέψεις) είτε έμμεσα (με τη μετάδοση γνώσεων) προσπαθεί να γνωρίσει στη νέα γενιά τα μνημεία του τόπου. Εύλογα όμως υπάρχει κάποιος προβληματισμός για το αν είναι επαρκώς αξιοποιημένη η όλη προσπάθεια και αν, τελικά, αποδίδει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Δυστυχώς, στις περισσότερες απ’ τις επισκέψεις στους αρχαιολογικούς χώρους κυριαρχούν γνωρίσματα που αντίκεινται στη δυνατότητα ουσιαστικής επικοινωνίας με τα μνημεία. Θόρυβος, προχειρότητα και βιασύνη κρατούν τους μαθητές σε απόσταση και προσδίδουν στην περιήγησή τους το χαρακτήρα μιας ανάλαφρης εκδρομής.

Τις πιο πολλές φορές, λείπουν από τους μαθητές δύο βασικά στοιχεία: αφενός η προεργασία, ώστε να γνωρίζουν τι θα δουν, και αφετέρου η εξερεύνηση, ώστε να ανακαλύψουν ό,τι θα δουν. Έτσι, απροετοίμαστοι και παθητικοί κοιτάζουν αλλά δεν βλέπουν, πληροφορούνται αλλά δεν μαθαίνουν, διδάσκονται αλλά δε βιώνουν.

Και αυτό σημαίνει ότι η τυποποιημένη ατμόσφαιρα της σχολικής αίθουσας διαπερνά τη σχέση των νέων και με τα μνημεία μην αφήνοντας πολλά περιθώρια για ουσιαστική και βιωματική επαφή μαζί τους.

Απ’ την άλλη, οι γνώσεις που τα σχολικά εγχειρίδια περιέχουν για τα μνημεία είναι εκ των πραγμάτων ανεπαρκείς. Όχι μόνο γιατί χαρακτηρίζονται από αποσπασματικότητα, αλλά κυρίως γιατί στο πλαίσιο ενός βαθμοθηρικού και εξετασιοκεντρικού συστήματος παραμένουν γνώσεις κενές νοήματος, που δεν είναι, δηλαδή, σε θέση ούτε το ενδιαφέρον να κινήσουν ούτε το βίωμα να γεννήσουν [

6. Πώς πρέπει να προσεγγίζουμε τα μνημεία

Πρέπει να προσεγγίζουμε τα μνημεία του τόπου μας έχοντας συνείδηση της εποχής, του κόσμου και του πολιτισμού που τα δημιούργησε.

 από το κείμενο του Χρήστου Καρούζου Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ, διάβασέ το στους ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ σελ. 294] .

ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ - ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΧΕΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ

  Σχέση ατόμων με μνημεία αρχαίας ή νεότερης εποχής:        

1. Απομάκρυνση από τοπική παράδοση

2. Άγνοια σχετικά με τον πλούτο πνευματικού πολιτισμού της χώρας τους, τα μνημεία, τα ήθη και έθιμα ...

3. Αδιαφορία για το ένδοξο ιστορικό παρελθόν

4. Υποτίμηση - ειρωνεία - παραγκωνισμός μνημείων

5. Τυπικότητα ( επίσκεψη μνημείων για να εντυπωσιάζουμε τους άλλους  χωρίς ενδιαφέρον και επιθυμία γνωριμίας και επαφή με αυτά)

6. Αποξένωση - ψυχρότητα

7. Δυσπιστία - αμφισβήτηση σχετικά με την πολύτιμη αξία μνημείων ( επικράτηση λανθασμένης ιδεολογίας ότι "τα μνημεία είναι ξερές πέτρες" )

8. Ασέβεια - αδιαντροπιά - αγνωμοσύνη - μίσος - επιθετική διάθεση (π.χ. καταστροφή μνημείων, βανδαλισμός αγαλμάτων, αναγραφή χυδαίων συνθημάτων πάνω σε αρχαία κτίσματα. .. )

ΑΙΤΙΕΣ

1. Έντονο καταναλωτικό πνεύμα σύγχρονης εποχής – προσήλωση σε υλικά αγαθά - θεοποίηση χρήματος στην καθημερινή ζωή - κυριαρχία καταναλωτικών προτύπων, εφήμερων ειδώλων - ραγδαία ανάπτυξη τεχνολογίας με ανεξέλεγκτο τρόπο.

2. Έλλειψη ολοκληρωμένης πνευματικής παιδείας στους νέους - υποβάθμιση σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος και ο Τεχνοκρατικός του προσανατολισμός ( έμφαση στα τεχνοκρατικά επαγγέλματα ) - απουσία σωστής εκμάθησης ιστορίας - παραγκωνισμός θεωρητικών μαθημάτων (π.χ. ιστορία)

3. Απουσία βιωμάτων των νέων με την αρχαία και νέα πολιτιστική Kληρονομιά της πατρίδας τους από μικρή ηλικία λόγω αδιαφορίας οικογένειας και σχολείου ( π. χ. σπάνιες επισκέψεις σε πνευματικούς χώρους μουσεία, ναοί, εκπαιδευτικοί περίπατοι, περιηγήσεις σε αρχαιολογικούς χώρους ... )

4. Παγκοσμιοποίηση σύγχρονων κοινωνιών -ομοιομορφία πολιτισμών κατάργηση εθνικών ιδιαιτεροτήτων των χωρών .

5. Λανθασμένη νοοτροπία ατόμων απέναντι στα μνημεία - αντιμετώπισής τους ως "ξεπερασμένα, αναχρονιστικά, άχρηστα" κατάλοιπα το παρελθόντος χωρίς ζωή και αξία λόγω της απομάκρυνσής τους από πνευματική παράδοση και της αλλοτρίωσης ( αποξένωσης ) της σημερινής εποχής .

ΤΡΟΠΟΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΜΕ ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ

1. Μετάδοση πνευματικής παιδείας στο άτομο από οικογένεια - σχολείο με σκοπό την ουσιαστική γνωριμία και επαφή του με την πολιτιστική κληρονομιά - συγκεκριμένα :

2. Ποιοτική αναβάθμιση σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος  - σύνδεση μνημείων με πλήθος μαθημάτων (π.χ. ιστορία, γεωγραφία, θρησκευτικά, μελέτη περιβάλλοντος) με στόχο τη βιωματική σχέση ατόμου με το παρελθόν και την εκτίμηση αξίας των πνευματικών του δημιουργημάτων - οργάνωση εκπαιδευτικών εκδρομών, περιηγήσεων από εκπαιδευτικoύς με κέφι - εμπλουτισμός βιβλίων με εικόνες μνημείων με αποτέλεσμα τη ζωντανή αναπαράσταση του παρελθόντος .

3. Κρατική μέριμνα με τη δημιουργία αξιόλογων εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο με επιδίωξη την ανάθεση μελέτης μνημείων σε σχολεία. Τη δημιουργική συμμετοχή των μαθητών στην έρευνα της ιστορικής τους παράδοσης και το σεβασμό τους απέναντι στον πολιτισμό τηs πατρίδας τους

4. Απομάκρυνση ατόμου από καταναλωτικά πρότυπα και εφήμερες αξίες (π.χ. χρήμα) - διατήρηση ανθρωπιστικών αξιών (π.χ. σεβασμός ) - αντίσταση απέναντι στην άκριτη ξενομανία και την εμπορευματοποίηση της πολιτιστικής παράδοσης

5. ανάληψη η πρωτοβουλιών από σχολεία για την ανάδειξη των μνημείων της τοπικής περιοχής  και την εκπόνηση μαθητικών εργασιών γύρω από αυτό στο πλαίσιο των σχεδίων εργασίας ή της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

6. Μεθοδικότερη προετοιμασία και οργάνωση επισκέψεων σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, ώστε να αποφευχθεί ο καθιερωμένος τουριστικός χαρακτήρας και να λάβουν τη μορφή της περιήγησης

Αίτια καταστροφής των μνημείων: εγκατάλειψη, οικιστική ανάπτυξη, αρχαιοκαπηλία

Όσο πιο παλιό είναι ένα μνημείο, τόσο πιο πολλές είναι, συνήθως οι αλλοιώσεις και οι καταστροφές που εμφανίζει με το πέρασμα του χρόνου, ιδίως όταν παύει να χρησιμοποιείται και να ενδιαφέρει τους ανθρώπους.

Έπειτα και οι άνθρωποι με τη στάση τους απέναντι στα μνημεία μπορούν να επιταχύνουν και να κάνουν μεγαλύτερη αυτή τη φθορά και την καταστροφή τους.

Τα μνημεία εξυπηρετούσαν την εποχή που δημιουργήθηκαν συγκεκριμένες ανάγκες των ανθρώπων σχετικές με τη λατρεία τους, τη ψυχαγωγία τους, με τις καθημερινές πρακτικές ανάγκες κ.ά.

Μια αιτία καταστροφής είναι η εγκατάλειψη. Η συντήρηση πολλών μνημείων είναι ιδιαίτερα δαπανηρή γι’ αυτό εγκαταλείπονται οπότε η καταστροφή τους είναι αναπόφευκτη.

Σημαντικό αίτιο καταστροφής των μνημείων αποτέλεσαν οι ανάγκες οικιστικής ανάπτυξης (ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα). Το καταστροφικό έργο των ανθρώπων σε βάρος των μνημείων συμπληρώνει και η αρχαιοκαπηλία.

Τα μνημεία και ειδικότερα ο διάκοσμός τους, γλυπτικός και ζωγραφικός, είναι σπάνια έργα τέχνης και έχουν μεγάλη καλλιτεχνική και εμπορική αξία. Τα εποφθαλμιούν, επομένως, ιδιώτες συλλέκτες και μουσεία και είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν αμύθητα ποσά, για να τα αποκτήσουν και να τα εντάξουν στη συλλογή τους. Γι’ αυτό, κλέφτες, βέβηλοι και ιερόσυλοι δε διστάζουν να τα αρπάξουν και να τα πουλήσουν.

Σημασία μουσείων

1.      Κρατούν ζωντανή την παρουσία του χθες και φυλάγουν τη γνώση και τη σοφία του

2.      Με τα εκθέματά τους πιστοποιούν τη συνέχεια του πολιτισμού

3.      Συντελούν στην κατανόηση του τρόπου ζωής, σκέψης και δράσης των προγόνων

4.      Θερμαίνουν το εθνικό αίσθημα και καλλιεργούν την εθνική συνείδηση

5.      Προσφέρουν αισθητική συγκίνηση και απόλαυση

Η σχέση του επισκέπτη με τα μνημεία πρέπει να ορίζεται από:

·        Αισθήματα σεβασμού

·        Πνεύμα ειλικρινούς φιλομάθειας και ερευνητικής διάθεσης

·        Ένταση όλων των αισθήσεων

·        Επιθυμία βιωματικής επαφής

Η προσπάθεια του σχολείου να φέρει τους νέους σε επαφή με τα μνημεία και τα μουσεία υλοποιείται μέσα από:

·        Τη διδασκαλία του μαθήματος κυρίως της ιστορίας και άλλων συναφών γνωστικών αντικειμένων

·        Τη διοργάνωση εκπαιδευτικών εκδρομών και επισκέψεων

 Γιατί πρέπει να επιστραφούν τα μάρμαρα του Παρθενώνα

Είναι πλέον σε όλους γνωστό ότι ο λόρδος Έλγιν κατά τη διάρκεια της διπλωματικής θητείας του στην Κωνσταντινούπολη (1792-1802), βρήκε τον τρόπο κυριολεκτικά ν’ αρπάξει 253 γλυπτά έργα τέχνης από τον Παρθενώνα και την Ακρόπολη Η αφαίρεση αυτή –κομψή διατύπωση της κλοπής- σύμφωνα με τους Άγγλους έγινε με άδεια που εκδόθηκε από τη νόμιμη εξουσία της εποχής, δηλαδή το σουλτάνο. Πέρα, όμως, από το γεγονός ότι τέτοιο φιρμάνι δεν βρέθηκε ποτέ, ποιος σουλτάνος, ακόμα κι αν έχει ως κατακτητής το τυπικό δικαίωμα, νομιμοποιείται ηθικά να δίνει τέτοια άδεια και προπαντός με ποιο δικαίωμα ο Έλγιν απογύμνωσε τον τόπο μας από τα μνημεία του και απορφάνισε το έθνος μας από την παράδοση και την ιστορία του;

     Η Ελλάδα την εποχή εκείνη δεν είχε, βέβαια, ούτε τον έλεγχο του εδάφους της ούτε και τη δύναμη να το προστατέψει. Σήμερα, όμως, διακόσια χρόνια μετά, η Ελλάδα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι σε θέση, να ξαναβάλει τα μάρμαρα στη φυσική τους θέση και να τα συντηρεί. Είναι πια καιρός τα μνημεία αυτά να παλιννοστήσουν και να αποκατασταθεί η ηθική τάξη. Το αίτημα αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό, αλλά προσυπογράφεται και στηρίζεται από διακεκριμένους επιστήμονες, καλλιτέχνες και από την παγκόσμια κοινή γνώμη. Δεν μπορεί πια η αγγλική κυβέρνηση να κωφεύει στις εκκλήσεις που ακούγονται από παντού.

Η φυσική θέση των μνημείων αυτών είναι ο βράχος της Ακρόπολης, η ελληνική γη, το φως του αττικού ήλιου. Γιατί οι ναοί, τα αγάλματα και τα γλυπτά που τους κοσμούσαν είναι σε αρμονία με το φυσικό τοπίο, είναι μέρος του και κανείς, παρόλη την τεχνική του τελειότητα, δεν μπορεί να τα αποχωρίσει απ’ αυτό, χωρίς να καταστρέψει την καλλιτεχνική αρτιότητά τους. Τα μνημεία αυτά είναι ο καθρέπτης της ελληνικής ψυχής. Ποιος μπορεί να ξεχωρίσει τον τόπο από τα δημιουργήματα, αλλά και τους ανθρώπους που τα δημιούργησαν;

      Πρέπει, τέλος, να επισημανθεί ότι το αίτημα της επιστροφής τους δεν είναι εθνικιστικό. Είναι αίτημα λογικό. Δεν μπορεί η Ευρωπαϊκή κοινότητα να συμμετέχει με ειδικά προγράμματα στην αποκατάσταση των μνημείων της Ακρόπολης και ταυτόχρονα να δέχεται ότι τα μισά από τα αρχιτεκτονικά μέλη, και όχι απλώς ο γλυπτός διάκοσμος των μνημείων, θα βρίσκονται στο Λονδίνο και τα άλλα μισά στην Αθήνα. Είναι έργα που συμπληρώνουν το ένα το άλλο και πρέπει να βρίσκονται όλα μαζί δίπλα στα μνημεία στα οποία ανήκουν.

Ελγίνεια μάρμαρα: Επιχειρήματα των Βρετανών, αντεπιχειρήματα και το αίτημα για την επιστροφή τους (επιγραμματικά)

 Η κατοχή των γλυπτών του Παρθενώνα (σύμφωνα με τους Βρετανούς) είναι νόμιμη, με την έννοια ότι η αφαίρεση και η μεταφορά έγινε ύστερα από επίσημη άδεια που εξασφάλισε ο Έλγιν από το σουλτάνο. Αυτή η σουλτανική άδεια όμως δεν έχει επαληθευτεί ιστορικά αφού δεν έχει σωθεί επίσημο φιρμάνι

 Η προστασία τους στο Βρετανικό μουσείο, εδώ και δύο αιώνες, αποδεικνύεται αποτελεσματική, τη στιγμή που, αν είχαν μείνει στην Ελλάδα μάλλον θα είχαν καταστραφεί. Βέβαια, σε παλιότερες εποχές υπήρχε αυτός ο κίνδυνος καταστροφής και σίγουρα υπήρχε αντικειμενική αδυναμία για την ουσιαστική και αποτελεσματική έκθεση και προβολή τους. Σήμερα όμως, και ειδικά μετά την κατασκευή του υπερσύγχρονου μουσείου της Ακροπόλεως, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να ευσταθεί.

 Η καλλιτεχνική και αισθητική αξία των γλυπτών του Παρθενώνα ξεπερνά τα συμβατικά χρονικά και τοπικά όρια και με αυτή την έννοια αποτελούν μέρος της παγκόσμιας κληρονομιάς. Η επιστροφή τους όμως στη χώρα μας, στον τόπο, δηλαδή, που γέννησε αυτά τα ανυπέρβλητα δημιουργήματα δεν αναιρεί την παραπάνω ιδιότητα αλλά ίσα-ίσα την αναδεικνύει καλύτερα.

 Η απόφαση για την επιστροφή τους θα δημιουργήσει ένα «κακό» προηγούμενο που θα το αξιοποιήσουν κι άλλες χώρες διατυπώνοντας παρόμοια αιτήματα για αρχαιολογικούς θησαυρούς της ιστορίας τους που αυτή τη στιγμή «φιλοξενούνται» στα μεγάλα και διάσημα μουσεία του κόσμου (Βρετανικό, Λούβρο κλπ). Το δίκιο όμως της υπεράσπισης του πλούτου των μουσείων δεν μπορεί να είναι ισχυρότερο από το δίκαιο της ιστορίας, από την ισοτιμία και το σεβασμό, που πρέπει να επικρατούν μεταξύ των κρατών στο πλαίσιο του παγκόσμιου πολιτισμού.

 Επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς (επιγραμματικά)

 Αποτελούν αναπόσπαστο στοιχεί της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου και πρέπει να επιστραφούν, για να αποκατασταθεί η κατάφωρη αδικία που διαπράχθηκε σε βάρος του λαού μας, της ιστορίας μας και του πολιτισμού μας.

 Η πλειοψηφία της παγκόσμιας κοινής γνώμης (ακόμα και της αγγλικής) αναγνωρίζει το δίκαιο του αιτήματος, η δε εκπλήρωσή του θα ικανοποιήσει τους πόθους ενός ολόκληρου λαού και θα δικαιώσει τις προσπάθειες σύσσωμης της πνευματικής του ηγεσίας.

 Τα γλυπτά του Παρθενώνα φιλοτεχνήθηκαν για το αισθητικό όλο του αρχιτεκτονικού και φυσικού πλαισίου της Ακρόπολης και μόνο εντός του επιτελούν το δεδομένο αισθητικό τους ρόλο.

Πολιτιστικά μνημεία, νέοι και εκπαίδευση. Σκέψεις για ουσιαστικότερη προσέγγιση των πολιτιστικών μνημείων από τους νέους.

ιστοσελίδες

http://alexgger.blogspot.gr/2014/02/blog-post_263.html

http://www.unesco-hellas.gr/gr/3_5_1.htm

http://reader.ekt.gr/bookReader/show/index.php?lib=EDULLL&item=1030&bitstream=1030_01#page/12/mode/1up

Θετικές συνέπειες της μετανάστευσης

- Η εισροή μεταναστών σε μια χώρα προσφέρει νέο εργατικό δυναμικό, το οποίο συχνά φέρει μαζί του γνώσεις και εμπειρίες που λειτουργούν ανανεωτικά για τις ακολουθούμενες μεθόδους από τους εκεί κατοίκους.

Οι αναπτυγμένες χώρες, μάλιστα, που προσελκύουν μετανάστες υψηλής επαγγελματικής και επιστημονικής κατάρτισης, επιτυγχάνουν σημαντικά οφέλη τόσο στους επιμέρους επαγγελματικούς κλάδους όσο και στο χώρο των επιστημών.

-ενίσχυση αγοράς: αυξάνονται οι οικονομικές συναλλαγές, διότι οι μετανάστες νοικιάζουν σπίτια, αγοράζουν αγαθά, επιφέρουν πρόσθετα εισοδήματα στην οικονομία  και αυξάνουν τα έσοδα από την κρατική φορολογία

- Οι μετανάστες, που συχνά αναλαμβάνουν δύσκολες χειρωνακτικές εργασίες, αποτελούν ένα σημαντικό στήριγμα τόσο για την τοπική παραγωγή όσο και για τα ασφαλιστικά ταμεία, μέσω των αντίστοιχων ασφαλιστικών εισφορών.

- αναζωογόνηση της παραμεθορίου: Αν οι μετανάστες εγκατασταθούν σε μη αστικές περιοχές, όπου ο ντόπιος πληθυσμός δεν είναι ιδιαίτερα αυξημένος, ενισχύουν τις περιοχές αυτές σε πληθυσμιακό επίπεδο, σε οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο. Συμβάλλουν πάνω από όλα στην απερημοποίηση αυτών των περιοχών

- πολιτιστικές ανταλλαγές, αποδοχή του διαφορετικού και συνεργασία: Οι μετανάστες εμπλουτίζουν σε πολιτισμικό επίπεδο την κουλτούρα των χωρών υποδοχής και δίνουν μια ευκαιρία στους ντόπιους πληθυσμούς να έρθουν σε επαφή μ’ έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης. Πρόκειται για μια διαδικασία συνύπαρξης που ευνοεί και τις δύο πλευρές, εφόσον αμφότεροι μέσα από τη γνωριμία τους βαθαίνουν τα αισθήματα σεβασμού τους για τον άλλο λαό και για το διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο.

Οι μετανάστες έχουν συνάμα την ευκαιρία να παρουσιάσουν στους κατοίκους των χωρών υποδοχής την κατάσταση που επικρατεί στη δική τους χώρα, ευαισθητοποιώντας τους έτσι για τα κρίσιμα προβλήματα που τους εξώθησαν στη μετανάστευση, η επίλυση των οποίων πιθανώς απαιτεί μια πιο ενεργή στάση της διεθνούς κοινότητας.